ወደብና የምጣኔ ሀብት እድገት

አንዱ ምጣኔ ሀብት እድገት አስፈላጊ ሆኖ የሚጠቀስ ነገር የባህር በር ወይም ወደብ መኖር ነው ። ነገር ግን የባህር በር ሳይኖሯቸው እጅግ ሀብታም የሆኑ ሀገራት አሉ ። ለምሳሌ ከአውሮፓ ስዊዘርላንድንና ኦስትርያን ብንወስድ የባህር በር ባይኖራቸውም በአለም ላይ ካሉ እጅግ ሀብታም ሀገራት የሚመደቡ ሲሆን፣ የህዝባቸው የኑሮ ደረጃም በአለም ላይ ካሉት በግንባር ቀደምትነት እሚጠቀስ ነው ። በጣም ትናንሽ የሆኑትን የአውሮፓ ሀገራትን ላግዘምበርግን ብንወስድ እንደዛው የባህር በር የሌላትና በጣም ትንሽ ሀገር ብትሆንም ሀብታምና ከፍተኛ የኑሮ ደረጃ ያላት ስትሆን ፣ከራሷ አልፋም ለአሜሪካ በቢሊየን የሚቆጠር ዶላር ብድር ማበደር የቻለች ሀገር ነች ።

ስዊዘርላንድ በአለም ላይ አሉ ከሚባሉ የዲፕሎማቲክ ማእከል ከመሆኗም በተጨማሪ ፣ የበርካታ ኤግዚቢሽኖች የመኪኖች ትርኢትን ጨምሮ ፣ ስብሰባዎች የሚካሄድባት ፣ እንዲሁም በአውሮፓ ካሉ ዋና የቱሪስት መናሪያም ጭምር ነች ።

በአለም ላይ ከፍተኛ የንግድ እንቅስቃሴ የሚካሄድባቸው ከተሞች በርካቶቹ የወደብ ከተሞች መሆናቸው ይታወቃል ። ለምሳሌ ኒውዮርክ፣ ሆንግ ኮንግ ፣ ሻንግሀይ ፣ የመሳሰሉት ነገር ግን ሁሉም ደግሞ የወደብ ከተሞችም አይደሉም ። ለምሳሌ የጀርመን ብሎም የአውሮፓ የገንዘብ ዘርፍ ማእከል የሆነችውን ፍራንክፈርትን ብንወስድ የወደብ ከተማ አይደለችም ፣ ከዚህም በላይ በአለም ላይ ከፍተኛ የኑሮ ደረጃ አላቸው በሚል በተደጋጋሚ የሚጠቀሱት የኦስትሪያዋ ቪየናና ፣ የስዊዘርላንዷ ዙሪክ ከፍተኛ ለኑሮ አመቺ ናቸው በሚል የሚጠቀሱ ሲሆን እነኚህም የወደብ ከተሞች አይደሉም ።

የወደብ ጉዳይ አንዱ የአንድን ሀገር ምጣኔ – ሀብት ለመረዳት ጠቃሚ ከሆኑት ጉዳዮች አንዱ ነው ። ወደብ አለመኖርም ብቻ ሳይሆን ሀገራቱ ቅርባቸው ከሆነው ወደብ ያላቸው ርቀት ፣ የባለወደብ የሆኑት ጎረቤቶቻቸው የሆኑት ሀገራት የመሰረተ ልማት አገልግሎት፣ መንገዶች ፣ መኖር ሲሆን ወደብ የሌላቸው በየብስ የተከበቡ (Land Locked) ሀገራት ለምጣኔ ሀብታቸው አወቃቀር ለራሳቸው ይበልጥ ተስማሚ ከመሆን ይልቅ ለጎረቤት ሀገራት በሚስማማ መልኩ የመቀረፅ እድሉም ሰፊ ነው ። ይህም ያቺ ሀገር ለራሷ የሚያዋጣትን ነገር ከማምረት ይልቅ ለጎረቤት ሀገሮች ይበልጥ አዋጪ በሆነ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ውስጥ እንድትገባም ያደርጋታል ፣ ለምሳሌ ከወደብ በጣም ሩቅ የሆነች ሀገር ካዛኪስታን ስትሆን ከ3000 ሺ . ኪ. ሜትሮች በላይ ትርቃለች ።

በተለይም ሀገራቱ ሰፋ ያለ መሬትና የራሳቸው የተፈጥሮ ሀብት የሌላቸው ከሆኑም ችግራቸው የባሰ ነው የሚሆነው ። የቆዳ ስፋታቸው በጣም ጠባብ የሆኑ ሀገራትም ቢሆኑ እንዲሁ ወደብ ከሌላቸው ፣ ነገር ግን ሰፋ ያለ መሬት ካላቸው ሀገራት የባሰ የሀብት ውሱንነት ሊያጋጥማቸው ይችላል ። በአትላንቲክ ውቅያኖስ ላይ የሚገኙ ትናንሽ ደሴቶችም ለኑሯቸው ፣ ግብር የሌለባቸው ወይም የማይከፈልባቸው የፋይናንስ ዘርፎችን በመስጠትና በቱሪዝም ላይ የተመሰረተ ነው ምጣኔ – ሀብታቸው ። 

ወደ አፍሪካም ስንመጣ አንዳንድ የአፍሪካ ሀገራት የባህር በር ስለሌላቸውብቻ ደሀ ሆነው እንደማይቀሩ መገመት አያዳግትም ። ለምሳሌ ቦትስዋናን ብንወስድ ከቅኝ አገዛዝ ነፃ ከወጣች ወዲህ በመልካም ሁኔታ እየተዳደረችና እያደገች የሄደች ሀገር ስትሆን፣እንደሌሎቹ የአፍሪካ ሀገራትመፈንቅለ መንግስታትን ፣ የእርስ በእርስ ጦርነቶችን ያስተናገደች ሀገር አይደለችም ። ዋና ገቢዋ በአልማዝ ፣ በቱሪዝምና በስጋ ላይ የተመሰረተውይህቺው ሀገርትክክለኛ የእድገት መስመርን የተከተለች ነች ። ይህም ብቻ ሳይሆን ሌሎች የአፍሪካ ሀገራት ያጋጠማቸው የእርስ በእርስ ጦርነትና ፣ መፈንቅለ መንግስታት ስላላጋጠማት እና በሰላማዊ የስልጣን ሽግግርና በዲሞክራሲ ጎዳና በመጓዟ በተሻለ የእድገት ደረጃ ላይ ትገኛለች ። ዙምባብዌንም ብንስድ እርሷም ወደብ የሌላት ሲሆን ፣ ከቅኝ አገዛዝ ነፃ በወጣችበት ወቅት በግብርና ፣ በማምረት ጥሩ ደረጃ ላይ ከነበሩ ጥቂት የአፍሪካ ሀገራት የምትመደብ ሀገር ነበረች ፤ በእርግጥ በኋላ ላይ በሙጋቤ አመራር ኢኮኖሚዋ እያሽቆቆለና በአለም ከፍተኛውን የስራ አጥ ቁጥርና ፣ ከፍተኛ የተባለ የዋጋ ንረት የተመዘገበባት ሀገር ለመሆን ብትበቃም ።

አፍሪካዊቷ ኡጋንዳን ከወደብ ራቅ ያለች ሀገር ነች ፣ በዚህች ሀገር አንድ እቃ ከወደብ ተነስቶው እስከሚደርስ ድረስ 53 ቀናት ይፈጃል ። ሀገራችን ምንም እንኳን ወደብ ባይኖራትም ፣ እንደ እድል ሆኖ ግን ከወደብ ግን የራቀች ሀገር ግን አይደለችም ። ይህ ብቻ ሳይሆን ባለወደብ የሆኑትም ጎረቤቶቿ ምጣኔ ሀብታቸው ያነሱ ሀገራት ስለሆኑ ኢትዮጲያ በእነሱ ላይ ጥገኛ ከሚሆኑ ይልቅ እነሱ ይበልጥ በኢኮኖሚ ጥገኛ ይሆናሉ ። በተጨማሪም በአለም ከፍተኛው የንግድ ዝውውር ከሚካሄድበት ከቀይ ባህር የንግድ መስመርና ከዋናው ከነዳጅ ዘይት ምንጭ ማለትም ከመካከለኛው ምስራቅ የራቀች ባለመሆኗእንደ አንድ የተሻለ እድል ተደርጎ ሊቆጠርላት ይችላል ።

በእርግጥ የወደብ መኖር ለንግድ እንቅስቃሴ አስፈላጊ መሆኑ አሌ አይባልም ። ወደብ ያላቸው ሀገራት ከፍተኛ የንግድ እንቅስቃሴ የሚያደርጉበት ዘርፍ በመሆኑ ከፍተኛ የገቢ ምንጭ ሲሆን ፣ ለወደብ ኪራይ ይከፍሉት የነበረውን ገንዘብ ከማዳናቸውም በላይ ለጎረቤቶቻቸውም የወደብ አገልግሎትን በመስጠት ከፍተኛ የገቢ ምንጫቸው ሊሆን ይችላል ። ያደጉትን ሀገራት ራሱ ብንወስድ በየእለቱ ከፍተኛ ገቢ የሚያገኙበት ዘርፍ ይኀው ከወደቦቻቸው የሚያገኙት ገቢ ዘርፍ ነው ። ቢያንስ አሁን ያለው ትውልድ እንኳን በትክክል ባይጠቀምበት እንኳን መጪው ትውልድ በአግባቡ ሊጠቀምበት ስለሚችል የወደብ ባለቤት የሆኑ ሀገራት ሰፊ የምጣኔ – ሀብትና የስታራቴጂ ጥቅም እንደሚኖራቸው መገመት አያዳግትም ።

የባህር ባህርን እና ክፍት የመርከቦች መተላለፊያን ለማግኘት በአለም አቀፍ ደረጃም ቢሆን ለንግድ እንቅስቃሴ ቁልፍ ከሆኑ ስልታዊ መሰረተ – ልማት አውታሮች አንዱ ነው። ይህንን በመረዳት እንግሊዞችና ፈረንሳዮች የስዊዝ ካናልን በማስቆፈር ቀይ ባህርን ሜዲተራኒያን ባህርን ሲያገናኙ በአለም  ላይ በጣም ስራ የሚበዛበትንና ቁልፍ የሆነ የንግድ መስመርን መፍጠር ችለዋል ፤ እንዲሁም አሜሪካኖች  የፓናማ ቦይን በመቆፈር እንዱሁ ደቡባዊ አሜሪካንና ሰሜናዊ አሜሪካን አጭር በሆነ የመርከብ መስመር ለማገናኘት ችለዋል ፣ ሚጠይቀው መዋእለ ንዋይ ከፍተኛነት ካላገደ በስተቀር ። በአፍሪካ ቀንድም በዚህ አይነት መንገድ የተወሰኑ ኪሎ ሜትሮችን በቦይ በመቆፈር የወደብ ችግርን ማቃለል ይቻላል ።

ነገር ግን አፍሪካ ውስጥ እንደሌላው ዘርፍ ሁሉ የወደብ አገልግሎቱም በሚገባ ያላደገና ባለወደብ የሆኑ ሀገራትም ያላቸውን እምቅ አቅም በአግባቡ እየተጠቀሙበት አይደለም ማለት ይቻላል ። ለምሳሌ የኬንያው ሞምባሳ ወደብ ለማስተናገድ አንድ አመት የሚፈጅበትን የሲንጋፖር ወደብ በአንድ ሳምንት ጊዜ ውስጥ ማንቀሳቀስ ይችላል ። ይህም በአፍሪካ ዘርፉ ገና እንዳላደገና ገና ብዙ ማደግ እንዳለበት ያመለክታል ። 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s