የአለም የንግድ ስርአት ፍትሀዊ አለመሆን

ገብረ ህይወት ባይከዳኝ ይሄንን የአለም የንግድ ስርአት ሚዛኑን የጠበቀ አለመሆኑን በ20ኛው ክ.ዘመን መባቻ ላይ ታገንዝበውታል ። ይሁን እንጂ ይህ የጥገኝነት ንድፈ – ሀሳብ (Depenedency Theory) በተባለው በአብዛኛው በላቲን አሜሪካን ሀገር የምጣኔ – ሀብት ባለሙያዎች በ1950ዎቹ የተደረሰበት ነው ። በእርግጥ በአንዳንዶች ይህ ንድፈ – ሀሳብ ሶሻሊዝም ቀመስ ነው ተብሎ ይገመታል ፣ ኒኦ – ማርክሲዝምን ይወክላል  በሚል ።

የራኡል ፕሬቢሽና የሲንገር ንድፈ – ሀሳብ «Prebish – Singer Theses» ላይ በሚገባ የተቀመጠ ሲሆን ፣ እነሱም ከ1930ዎቹ በኋላ በተከሰተው ታላቁ የምጣኔ – ሀብት መቀዛቀዝን ተከትሎ በተፈጠረው የአለም የምጣኔ – ሀብት ችግር በመነሳት የተለያዩ መረጃዎችን በመጠቀም አስልተው የደረሱበትና በቁጥርም መረጃዎች የተረጋገጠ እውነታ ነው ። ይሁን እንጂ ገብረ ህይወት ባይከዳኝ ይህንን ንድፈ – ሀሳብ በዚያን ዘመን አስቀድመው መረዳት ችለዋል ። ይህንን ንድፈ – ሀሳብንም በመከተል በርካታ የላቲን ሀገራት ወደ የሀገር ውስጥ ገበያቸውን መከላከልንና ከውጪ ለሚገቡ ምርቶች ታሪፍን በመጣል የኢንዱስትሪ እድገታቸውን ለማጠናከር ሞክረዋል ። ይሁን እንጂ ከዚያ በኋላ ከተወሰኑ አመታት ኋላ የተደረጉ ምርምሮች እንዳሳዩት ግን ሀገራት ለኢንዱስትሪዎቻቸው ከለላ እሚያደርጉ ከሆነ በሀገር ደረጃና በሸማቾች ላይ የሚያስከትለው ጉዳት ታይቷል ።

    ይህም ሀብታም ሀገራት የኢንዱስትሪ ምርቶቻቸውን በውድ ዋጋ ለአለም ገበያ ሲያቀርቡ ፣ ደሀ ሀገራት ግን የግብርና ምርታቸውን ለአለም ገበያ ያቀርባሉ ። ይህም ብቻ ሳይሆን በተደጋጋሚ በተደረጉ ጥናቶች የግብርና ምርቶች ዋጋ ከኢንዱስትሪ ምርቶች ጋር ሲወዳደር በአንፃራዊነት እየቀነሰ ነው የመጣው ። ይህ እስከ 1990ዎቹ መጨረሻ ድረስ ይታይ የነበረ ክስተት ነው ።

ነገር ግን የእስያውያን በምጣኔ – ሀብት እያየሉ መውጣት በጀመሩበት ወቅት የተፈጥሮ ሀብት ያላቸው ሀገራት ከፍተኛ ገቢ ማግኘት መጀመራቸው አሌ የማይባል ሀቅ ነው ። በእርግጥ አሁን ባለው ሁኔታ የግብርና ምርቶች ፣ የማእድናት ዋጋ እየጨመረ በመምጣቱ ምክንያት የዚህ ሀብት ባለቤት የሆኑ ሀገራት ተጠቃሚ በመሆን ላይ ናቸው ። ነገር ግን ይሄ የተፈጥሮ ሀብት ላይ የተንጠለጠለ ምጣኔ – ሀብት ግን የራሱን ችግሮችንም ይዞ ብቅ ማለቱ የሚታወቅ ነው ። በአንድ በኩል የነዳጅ ፣ የአልማዝ ፣ የወርቅ የመሳሰለው ሀብት ባለቤት የሆኑ ሀገራት ውስጥ ምጣኔ ሀብታቸው በአንድ የተፈጥሮ ሀብት ላይ ካልተመሰረቱ ሀገራት በአንፃሩ ሙስና መስፋፋቱ ፣ የተዛባ የሀብት ክፍፍልም በእነዚህ ሀገራት በስፋት የሚታይ ሀቅ ነው ።

    በርካቶቹ ታላላቅ የአለም አቀፍ የገንዘብ ተቋማት ደሀ ሀገራት የገንዘባቸውን ምንዛሬ ዝቅ እንዲያደርጉ ሲመክሩ በአንፃሩ ግን በየፋብሪካ ምርቶቿን ለአለም የምታቀርበውን ቻይናን ገንዘቧን ዝቅ በማድረግ የአለምን ገበያ እየተቆጣጠረች ነው የሚል ትችት ይሰነዝራሉ ። ይህም እነሱን ሊወዳደር የሚችልን ላለማበረታታት ፣ እነሱን ሊጠቅም የሚችልን ደግሞ ለማነቃቃት ሲሉ የሚያደርጉት ነው ።

በእርግጥ በአሁኑ ወቅት በአለም ላይ በታየው የዋጋ ግሽበት ምክንያት የግብርና ምርቶች ዋጋ ከዚህ በፊት ታይቶ በማይታወቅ ሁኔታ ዋጋቸው እየጨመረ መጥቷል ።የማእድናት ዋጋም እንዲሁ ዋጋቸው እየጨመረ በመምጣቱ ማእድን ላኪ የሆኑ የአለምን ሀገራት ገቢያቸው በከፍተኛ ሁኔታ ጨምሯል ። እ.ኤ.አ በ2050 የአለም ህዝብ ቁጥር እየጨመረ መቶ ወደ 9.5 ቢሊየን ይጠጋል ተብሎ የሚገመት ሲሆንበህዝብ ቁጥር መጨመርና በአየር ንብረት ለውጥ ምክንያት ለግብርና አመቺ የሆነው ለም መሬት ከአመት አመት እያነሰ በመምጣቱ እስያውያንና አረቦችም ጭምር በአፍሪካ ውስጥ መሬትን እየተኮናተሩ የግብርና ስራ የጀመሩ ሲሆን የግብርና ምርቶች በአለም ገበያ የተሻለ ዋጋን ሊያወጡ የሚችሉበት እድል አለ ።

በ2011 ዓ.ም መጨረሻ ላይ ብራዚል እንግሊዝን በአጠቃላይ ምርት በመተካቷ ሲነገር መሰረታዊ ምርት የሚያመርቱ ሀገራት በኢንዱስትሪ የበለፀጉ ሀገራትን መተካታቸውንማሳያ ሆኗል ። ለዚህ ምክንያቱ ብራዚል ካላት ሰፊ መሬትና የተፈጥሮ ሀብት የተነሳ ያላትን ሀብት እየተጠቀመች በሄደች ቁጥር ሀብቷና አገራዊ ምርቷ እያደገ ነው የሄደው ። በአንፃሩ ግን እንግሊዝ ሰፊ መሬትና የተፈጥሮ ሀብት ያላት ስላልሆነ እድገቷ ከተወሰነ ደረጃ በኋላ ግን የቀነሰ የመሄድ አዝማሚያ ስለሚኖረው ግዙፍና ሰፊ የሆነችውን ከኢትዮጲያ አራት ጊዜ እጥፍ ስፋት ያላትን ብራዚልን ልትበልጥ አልቻለችም ።

በአሁኑ ወቅት ግን በአንፃራዊነት ለታዳጊ አገራት የተሻለ ሁኔታ ተፈጥሯል ። ከዚህ ቀደም አሜሪካና አውሮፓና ያደጉት ሀገራት ሲስማሙ ሌላው ታዳጊ አለም ያለምንም ጥያቄ ተሰብስቦ ይፈርም የነበረ ሲሆን ፣ አሁን ግን ታዳጊዎቹ ሀገራት በተናጠል ከሀብታሞቹ ሀገራት ጋር መደራደር እንደማይችሉ ሲረዱ ፣ ሰብሰብ ብለው ጥቅማቸውን የማስከበር ስራን እና ጠለቅ ያለ ጥቅማቸውን እሚያስከብር ክርክርንና ድርድርን ማድረግ ችለዋል ። በሌላ በኩል ደግሞ ታዳጊዎቹ አገራት የገንዘብ ምንጭን በሚፈልጉበት ወቅት ወደ ቻይናና ህንድና ብራዚል ማማተር ጀምረዋል ። ቀድሞ ግን ወደ «IMF» እና «World Bank» ብቻ እንጂ ሌላ አማራጭ የገንዘብ ምንጭ አልነበረም ። በተለይም «BRICS» የተባሉት አገራት ማለትም ብራዚል ፣ ሩስና ፣ ህንድና ቻይና የገበያና የገንዘብ ምንጮችን ከእነሱ ላነሰ ደረጃ ላሉ አገራት አማራጭ እድሎችን ከፍተዋል ።

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s