የወደፊቱ የአለማችን ፈተናዎች

እስካሁን የሰውን ልጅ ከተፈታተኑ ችግሮች መሀከል የአካባቢ የአየር ንብረት ለውጥ እጅግ አስከፊው ነው ማለት ይቻላል ። ተፈጥሮ በቢሊዮን ለሚቆጠሩ አመታት በዝግመተ – ለውጥ አቀነባብሮና አዘጋጅቶ ያቆየውን ስነ – ምህዳር የኢንዱስትሪዎች መስፋፋት ፣ በመኪኖች እተፈጠረ ያለውየተበከለ አየር እየበከለው ይገኛል ። ህይወት ላላቸው እንሰሳት ህልውና እጅግ አስፈላጊውን አየር ማለትን ኦክስጅንን የሚያመነጩትና ፣ ዝርያቸው በመቶ ሺ የሚቆጠሩ ህይወት ያላቸውን ፍጥረታት በውስጣቸው አቅፈው የያዙ ውቅያኖሶች ፣ ባህሮችና ሀይቆችም እንዲሁ ከምድር በሚለቀቁ መርዛማ ኬሚካሎች እየተበከሉ ይገኛሉ ። 

ድንጋይ ከሰል ርካሹ የሀይል ምንጭ ስለሆነ በብዙ ሀገራት በስፋት ስራ ላይ እየዋለ ሲገኝ ፣  አለምን በመበከልና የአለምን ሙቀት በመጨመር በኩልም ከድንጋይ ከሰል የሚለቀቀው ጭስ ትልቅ አስተዋፅኦን እንደሚያደርግ ሳይንቶስቶች ይናገራሉ ። በነገራችን ላይ ታዳጊ ሀገራትም ቀድሞ የበለፀጉት በሰሜናዊ ንፍቀ ክበብ የሚገኙ ሀገራት አካባቢን ስለበከሉ አሁን የኛ ተራ ነው ብለው አለምን ለመበከል ትክክል የማያደርገው ሲሆን ፣ በአንፃሩ ያደጉት ሀገራት በውስጣዊ ምጣኔ ሀብት ችግሮች እየተጠመዱ ስለሆነ የአካባቢን ጉዳይ ለመቀነስ ያስችል የነበረው አቅማቸው ደከም ማለቱ ከግምት ውስጥ መግባት አለበት ።

ከዚህ ቀደም አለምን ሊያጠፉ ደርሰው የነበሩ እንደ የኒውክሊየር ጦርነት ስጋቶች የነበሩ ቢሆንም ለምሳሌ የኩባውን የሚሳይል ቀውስ ብንወስድ በእ.ኤ.አ. በ1963 ተከስቶ የነበረው ጉዳዩ ለአለም የሚያሰጋ የነበረ ቢሆንምየተፈራው ሳይሆን ቀርቶ ነገሩ ሊፈታና ሊቋጭ ችሏል ።

ለምሳሌ የአርክቲክ በረዶ በከፍተኛ ሁኔታ ፍጥነት እየቀለጠ ሲገኝ በጥቂት አመታት ውስጥም ሙሉ ለሙሉ ቀልጦ እንደሚያልቅ በሳይንቲስቶች ተተበንብዮአል ። በረዶው በመቅለጡ አዲስ የመርከቦች የጉዞ መንገድ የተከፈተ ሲሆን በሰሜን አውሮፓ ፣ በሳይቤሪያ ወደ ጃፓንና ሩቅ ምስራቅ እስያ እስከ ታይላንድ ድረስ ከፍተኛ የንግድ እንቅስቃሴን የሚያስተናግድ ሲሆን ከሳይቤሪያ የነዳጅና ሌሎች ማእድናትን ለሚያጓጉዙ ግዙፍ የመርከብ ትራንስፖርት አገልግሎት ሰጪ ድርጅቶች ቀድሞ የነበረውን መስመር በእጅጉ ሊያሳጥረው ችሏል፣ አዲስ የንግድ መስመር ለመከፈትም በቅቷል ።

አስገራሚው ነገር አንዳንድ አካባቢዎች በአየር ንብረት ለውጡ ተጠቃሚ እየሆኑ ያሉ አሉ ። በዚህም የመርከብ ትራንስፖርት ሰጪ ድርጅቶች የተደሰቱ ሲሆን በአንፃሩ ግን የበረዶው መቅለጥ በርካታ የባህር ጠረፎችን ፣ ዳርቻዎችንና ትናንሽ ደሴቶችን በውሀ እንዲዋጡ ያደርጋል ። ይህ ብቻ ሳይሆን በበረዷማ አካባቢው ይኖሩ የነበሩ ፣በሌላ ቦታ እማይገኙ በርካታ እንሰሳትና አእዋፋትም አካባቢው ለኑሯቸው አመቺ ስለማይሆንላቸው አካባቢውን ለቀው ሊሰደዱ ወይም ሊጠፉ ይችላሉ ። በአለም ዙሪያ በክፍለ ዘመኑ መጨረሻ ላይ የባህሮችና የውቅያኖሶች የባህር ከፍታ በአንድ ሜትር ከፍ ይላል ተብሎ ይገመታል ።

በሰሜናዊው ንፍቀ – ክበብ የሚገኙት ሀገራትም እንደ ሩስያ ፣ ካናዳና አሜሪካ ጭምር ያሉት በበረዶው መቅለጥ ምክንያት የሰሜናዊው ንፍቀ – ክበብ በውስጡ ያለውን የማእድን ሀብት ለማውጣትና ፣ ለንግድ ዝውውር አዲስ የንግድ መስመር ይከፍታል ። እንዲሁም በአርክቲክ አካባቢ እስከ 50 በመቶ የሚደርስ የአለማችን የነዳጅ ዘይትና የተፈጥሮ ጋዝ ክምችት ፣ በርካታ ማእድናት በዚሁ አካባቢ እንደሚገኙ በፍለጋና አሰሳዎች ተረጋግጧል ።

በአለም ላይ የፖለቲካና የምጣኔ – ሀብት ፍልስፍና እንዲሁም የአስተሳሰብ ልዩነቶች አሉ ። እነኚህ የአስተሳሰብ ልዩነቶች በአጠቃላይ ለአለም ሰላምና ደህንነት ኣሳሳቢ በሆኑ ጉዳዮች ላይ የጋራ ስምምነት ላይ እንዳይደረስ እንቅፋት ሆነዋል – ለምሳሌ በአየር ንብረት ለውጥ ጉዳይ ላይ ።

የአለማችን የአየር ንብረት ከለውጥን ሳይንቲስቶችና የንግድ ሰዎች ጉዳዩን ከተለያየ አቅጣጫ  ቢያዩት አስገራሚ አይሆንም ። ለንግድ ሰዎች ከኢኮኖሚ አንፃር ሲታይ አዲስ የንግድ መስመርን ይከፍታል በዚህም የንግድ መስመሩን ያሳጥራል ፣ ማእድናት ይገኙበታል ከሳይንቲስቶች እይታ አንፃር ደግሞ  ከአካባቢ ጥበቃ አንፃር ግን የሚደርሰው ጉዳት ከፍተኛ እንደሆነ ይገልፃሉ ። እስካሁን ድረስም ወደ ከባቢ አየር በተለቀቀው በካይ ጋዝና ጭስ ብቻ ለሚቀጥሉት አንድ ሺ አመታት በአለም ዙሪያ የባህሮችንና የውቅያኖሶችን ከፍታ እንዲጨምር እንደሚያደርገው ሳይንቲስቶች ያምናሉ ።

አንዳንድ ሳይንቲስቶች የሰው ልጅ ስለጠፈር ለመመራመር ካለው ጉጉት ይልቅ ስለውቅያኖሶች ጉጉት ቢያሳድር ጥሩ ነበር የሚሉ አሉ ። እስከ አምስት ኪሎ ሜትር ድረስ ጥልቀት ያለው የውቅያኖስ ወለል በውስጡ በርካታ የስነ – ህይወት ሚስጥሮችን የያዘ ነው ። የአለም ወደ 70በመቶ የሚሆነው ኦክስጅን የሚመነጨው ውቅያኖስ ውስጥ ከሚኖሩ ተክሎችና ፣አልጌዎች ሲሆን ከዛ ውስጥም ከምንተነፍሰው 20 በመቶ የሚሆነውን ኦክስጅን የሚመጣው ከአንድ አይነት የባህር ባክቴርያ የሚያመነጨው ነው ። ስለዚህ የባህር የህይወት ሰንሰለት ቢዛነፍ ሰውም ሆነለእንሰሳት ህይወት እጅግ አስፈላጊ የሆነው የኦክስጅን አቅርቦት አደጋ ውስጥ ይወድቃል ማለት ነው ። ይህ ብቻ ሳይሆን ውቅያኖሶች ከመሬት ፋብሪካዎች በሚለቀቁ መርዛማ ነገሮች ያለማቋረጥ እየተበከሉ ሲሆን በውቅያኖስ ውስጥ ያሉትም ህይወት ያላቸው ፍጡራን ህልውናቸው አደጋ ውስጥ እየወደቀ ነው ።

ይህ ብቻ ሳይሆን እንደ ሞንጎሊያ ባሉ ሀገራት የኦዞን መቀደዱን ሳይንቲስቶች ያረጋገጡ ሲሆን ሰዎችን ለአይን ሞራ ግርዶሽ ፣ እና ለቆዳ ካንሰር ሊያጋልጥ እንደሚችል ሳይንቲስቶች አስገንዝበዋል።ይህ ብቻ ሳይሆን ከሳተላይት የተነሱ ፎቶግራፎች እንደሚያመለክቱት አለማችን መሬቷና የውሀ አካላቷ አሲዳማ እየሆነ እንደሄደ ነው ። ለዚህም ምክንያቱ የማዳበሪያዎች እና የኬሚካሎች በብዛት ጥቅም  መዋል ፤ የድንጋይ ከሰል ስራ ላይ መዋል ፣ የኢንዱስትሪዎች መስፋፋት የመሳሰሉት ምድርን ወደ አሲዳማነት እየቀየራት ይገኛል ። ይህም የአሲድ ዝናቦችም እንዲሁ በተለያየ የአለማችን ክፍሎች እንደሚጥሉም በሳይንቲስቶች በተደጋጋሚ የተገለፀ ጉዳይ ነው ።

በተለይም የአለማችን ችግሮች እየበዙ ባለበት በዚህ ዘመን በአጠቃላይ በአለም ላይ ያለውን ነባራዊ ሁኔታ (Status Quo) አስጠብቆ መቆየት ይበልጥ አስቸጋሪ ሲሆን ፣ የነገሮች ከቁጥጥር ውጪ መውጣት ግን በቀላሉ ሊከሰትና ለአለም በርካታ ችግሮችን ሊፈጥር ይችላል ። በአሁኑ ወቅት የምንኖርባት አለማችን ይበልጥ አደገኛ እየሆነች በመሄድ ላይ ትገኛለች ።

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s