ከዚህም ከዚያም

ገናናነትና ስም
ስሙን የማይጠብቅ የኋላ ኋላ ገናናነቱን ማጣቱ አይቀሬ ነው ። በጣም ስልታዊ የሆኑ ተቀናቃኞች የተቀናቃኛቸውን ሰው ስም የዛን ሰው በማጥፋት ይጀምራሉ ። ምናልባት ገናናነት የቀድሞዎቹ በነገስታት ታሪክ ሊመስላቸው ይችላል ። ከቅርቡ እንኳን ስማቸውን ያጡ ወዲያውም የነበራቸውን ማንኛውንም ነገር ያጡ ሰዎች በርካታ ናቸው ። በተለይ በምእራቡ አለም የአንድ ሰው ተሰሚነቱ ፣ ገናናነቱ ወይንም ተወዳጅነቱ ጭምር በስሙ ላይ የተመሰረተ ሆኖ ይታያል ። ገናና የሆኑ ሰዎች ሌላው ሰው እሚያከብራቸውን ህግጋት ለምንድነው እንደሌላው ሰው እማያከብሩት ? በነገራችን ላይ አንድ ሰው ትልቅ ስልጣንን ወይንም ሀይልን ወይንም ስምን ሲይዝ የሚኖርበትም ሀላፊነት እንደዛው ከባድ ነው ። በእርግጥ በዘመናችን በልሂቃኑና በተቀረው ህብረተሰብ መሐከል ከዚህ በፊት ታይቶ በማይታወቅ ሁኔታ በሐብት ፣ በእውቀት በአኗኗር የጎሉ ልዩነቶችም በመታየት ላይ ይገኛሉ ። ልሂቃኑ ሀብታቸው ፣ ዝናቸው የሚያስገኝላቸው የአኗኗር ደረጃ በጣም ከመስፋቱ የተነሳ ቀድሞ ከነበረው ሰፍቶ ይታያል ።

አይሁዳውያንና ኑሯቸው
በአለም ላይ የአይሁዳውያንን ያክል የተሰቃየ ህዝብ የለም ። ይሁን እንጂ አይሁዳውያን ብዙ ስቃይን ግፍን በማየታቸው ብዙ ትምህርት አግኝተዋል ።

የፖለቲካ ሳይንስ
ማን ይምራ ? ሲባል እንደ ጥንታዊ ግሪክ ታላላቅ ፈላስፎች አባባል አገርን መምራት የሚችለው ፣የትምህርት ዝግጅት ያላቸው ፣ በልምድና በተሞክሮ የዳበሩ ሰዎች ናቸው አገርን ምመራት ያለባቸው ነው እሚሉት ጥንታዊ ግሪኮች ። ይህ ብቻ እንደ ጥንታዊ ግሪኮች አባባል ጥሩ መሪ ማለት መምራትን ብቻ ሳይሆን መመራትንም እሚያውቅ መሆን ይኖርበታል ይላሉ ። ይህም ማለት ሁልግዜም ብቸኛ መሪ ያልሆነ ፣ ባጠገቡ ካሉ ሰዎች ጋር የሚማከር ፣ የሌሎች ሰዎችን ሀሳብ እሚያዳምጥ ማለት ነው ። ይህ ህዝቡንም ይጨምራል ፣ ህዝቡን ፍላጎት ፣ ስሜትን መከተልም ሲኖርበት ፣ህዝቡ እማይፈልጋቸውን ወይም እማይስማማባቸውን ነገሮች በሚኖሩበት ወቅት የህዝቡን ፍላጎትን ጭምር ለመጠበቅ ፈቃደኝነትን ማሳየት አለበት የሚል አስተሳሰብ አላቸው ።

ከጥንት ግሪካውያን ወዲህ በመካከለኛው ዘመን የነበረው የስዩመ – እግዝአብሄር የዘውዳዊ ስርአቶች በተለያዩ የአለም ክፍሎች የነበሩበት ሲሆን ። አንድ ፈላስፋ እንደገለፀው ስዩመ – እግዝአብሄር ማለት የእግዝአብሄርን ህግጋትንና ትእዛዛቱን በመፅሀፉ ውስጥ የተደነገጉትን ነገሮች በሙሉ ስዩመ – እግዝአብሄር መንግስት መከተል አለበት ። እዚህ ጋ ስዩመ – እግዝአብሄር ለማሳሳቻውም ተግባራዊ ሳያደርግ ለማስመሰል ሳይሆን ህግጋቱንናና ደንቦቹን ከልቡ የተቀበለ መሆን አለበት።

ስዩመ – እግዝአብሄር ንጉስ ትልቅ ሀላፊነትን የተሸከመ እንደመሆኑ ትልቅ የሞራል ወይም የስነ – ምግባር ሸክም አለበት ። ሲነግስ ቤተሰቡ ከሰጠው ስም በተጨማሪ የንግስና ስምን ይሰጠዋል ። አሁን ሲነግሱ ስዩመ – እግዝአብሄር ስለሆነ ከሰው የተለየና ከሰዎች የበለጠ ፍርድንና ፍትህን መስጠት አለበት ።

ወደ ዘመናዊ የመንግስት ስርአቶች ብንሄድ ስዩመ – ህዝብ ነው ። ይህም ፓርላማዊ ወይም ሪፐብሊክ ይሆናል ። ዲሞክራሲ የሚለው ቃል ዲሞክራቲያ ከተባለው ቃል የመጣ ሲሆን ዲሞክራሲ ከመልካም አስተዳደር የሰፋ ፅንሰ – ሀሳብ ነው ። መልካም አስተዳደር አንዱ የዲሞክራሲ መሰረት ነው ። መልካም አስተዳደር የአንድ ተቋም በትክክል መተዳደር ፣ ትክክለኛ አስተዳደር መኖር ማለት ነው ። ዲሞክራሲ ከመልካም አስተዳደር ሰፋ ያለ ፅንሰ – ሀሳብ ሲሆን የዲሞክራሲም አንድ አካል ነው ።

በህዳሴው ዘመን (ሬነሳንስ) በአውሮፓ ከተፈጠሩ ፈላስፎች መሐከል ማክያቬሊ ዘመናዊ የፖለቲካ ሳይንስን መደላድል ፈጠረ ሰው ሲሆን ። እርሱም አዲስ የፖለቲካ አህጉርን ፈጠርኩ ነው እሚለው። ይሁን እንጂ የእርሱ ስራ ባለፉት 300 እና 400 በተለያዩ ሰዎች የተለያየ ትርጓሜ ሲሰጠው ኖሯል ። በዚህም ማክያቬሊዝም የሚባል የፍልስፍናና የአስተሳሰብ ዘውግ የተፈጠረ ሲሆን አልፎ አልፎም እርሱ ከራሱ አስተምህሮዎች የተለዩ ሀሳቦችንም ያያዘ ነው ።

ወደ ዋናው ሀሳብ ስንመጣ የራሱን አዲስ ሀሳብ ሲያዘጋጅ በፕሌቶና በአሪስቶትል ፍልስፍናዎች ላይ የተመሰረቱትን የቀደምት ግሪኮችን እንዲሁም በክርስትና ሀይማኖት ላይ የተመሰረተውን የመካከለኛውን ዘመን ፍልስፍናን በመተቸት ነው እሚነሳው ። እንደ እርሱ አስተሳሰብ ፈላስፋዎች የሰውን ልጅ ከጨለማ ወደ ብርሀን ለማውጣት ይፈልጋሉ ። ለምሳሌ የፕሌቶ የዋሻው ተምሳሌት ሀሳቡ የሰውን ልጅ ከጨለማው ዋሻ ወደ ብርሀኑ የማውጣት እና ብርሀነ – ህሊናን (enlightenment) እንዲቀዳጅ የማድረግ አለማ ያለው ነው ። ይሁን እንጂ እንደ ማክያቬሊ አስተሳሰብ ደግሞ ወደ ብርሀኑ እምመራችሁ መሲህ ሳይሆን እንዴት የሰው ልጅ በዚህ ጨለማ በሆነ አለም ህልውናችሁን እንደምታስጠብቁ ፣ እና ይህንን የጨለማ አለም እንደምትቋቋሙት አሳያችኋለሁ ነው እሚለው ።

ካበረከታቸው ሀሳቦች መሀከል ስነ – ምግባርን ወይም ሞራልን በተመለከተ ቀድሞ በነበረው በሀይማኖት ላይ ተመስርቶ በነበረው አስተሳሰብ ላይ ያቀረበው ትችት ነው ። እንደ ማክያቬሊ አባባል ሁለት አይነት ስነ – ምግባሮች ወይም ሞራሎች ሲኖሩ አንደኛው በህዝብ ፊት የሚደረግ ስነ – ምግባር ሲሆን ይህም ፖለቲካዊ ስነ – ምግባርን ይጨምራል ። ሁለተኛው አይነት ስነ – ምግባር ደግሞ ግለሰባዊ የሆነ ስነ – ምግባር ሲሆን ፤ አንድ መሪ በስልጣን ላይ እሚመራው እሚዳኘው በፐብሊክ ሞራሊቲ ነው እንጂ በግለሰብ ሞራሊቲ አይደለም ።መሪው የሚጠየቅብበት ሞራሊቲና ግለሰብ የሚጠየቅበት ሞራላቲ ይለያያል ።

ሌላው ደግሞ ያለው የልሂቅ (elite) የሚባለው ህብረተሰብ ክፍል አስተሳሰብ ቀስ በቀስ ወደ ዋናው ህብረተሰብ እየሰረፀ በሄደ ቁጥር ያ መንግስት ሊናወጥ ወይም ሊፈራርስ ይችላል ። የዛን ሀሳብ ትክክለኛነት እየተረዳ በሚመጣው ተራው ህብረተሰብ ያ ሀሳብ ቦታን እያገኘ የበለጠ ጉልበት እየጨመረ ይሄዳል ። ይሄድና የዛ መንግስት ወይም ስርአት አደጋ ውስጥ ይወድቃል ። እንደሚታወቀው የትኛውም የፖለቲካ ስርአት ውድሎ አድሮ በልሂቃን ቁጥጥር ስር መውደቁ አይቀሬ ነው – ኮሚኒዝምም ይሁን ሊበራል ዲሞክራሲ ዞሮ ዞሮ በመሪነትና በገዢነት ወንበር ላይ የሚቀመጡት ያው ልሂቃኑ ናቸው ።

የጥንቶቹ ግሪካውያን ፍልስፍና የሰው ልጅ ሄዶ ሄዶ የፖለቲካ ፀጋን (political virtue) ደረጃ ላይ ማድረስ ነው አላማው ወይም የመጨረሻው ግቡ ። በጥንት ግሪክ አባባል (man is a political animal) እናም ደስታውን ኑሮውን ሁሉንም ነገር እሚፈልገውም እሚያገኘውም (city state) ውስጥ ነው ። በነገራችን ላይ ይህ አስተሳሰብ ከምስራቃውያን የመንፈሳዊ እውቀት ጋራ በእጅጉ ይለያያል ። በምስራቃውያን አንድ ሰው ራሱን ማንቃት በእውቀት መንጋቃት ደረጃ መድረስ ነው ዋናው አላማው መሆን ያለበት ። ቡድሂዝምን ብንወስድ ንቃት ከመንግስት ህልውና ጋር ምንም እሚያገናኘው ነገር የለም ።

በነገራችን ላይ የጥንቱን የግሪካውያንን ፍልስፍና በተለይም የፕሌቶን ፍልስፍና ከክርስትና ሀይማኖት ጋር ማስማማት ቀላል የነበረ ሲሆን በኋላ ላይ የመጣውን የአሪስቲቶትልም ፍልስፍና ግን ከብዙ ጊዜያት በኋላ ነው ከክርስትና ሀይማኖት ጋራ ያስማሙት ። እሱ የሚለው እማይሆን አይነት ። (ideal) ላይ ትፈጥራላችሁ ሰውን በጎ (virtuous) ለማድረግ ትጥራላችሁ ነገር ግን ሰው ምን አይነት አስቸጋሪ እንደሆነ አልተረዳችሁም ፣ ሰው በትምህርት እና በምክር ብቻ ጥሩ አይሆንም የሀይል ዱላ ያስፈልጋል ነው እሚለው ።

ከዚህም በተጨማሪ ይህም (morality) ከ (immorality) ይመነጫል ፣ ፍትህም (Justice) ከኢ – ፍትሀዊነት (injustice) ይመነጫል ። አገር እሚመሰረተው ከወንጀል ነው ። ትልቅ ስልጣኔ የሚመሰረተው ትልቅ ወንጀል ተሰርቶ ነው ፣ በቀላሉ አይገኝም ፣ አልጋ ባልጋ አይሆንም የሚል ነው ።

ሱን ሱ የተባለው ጥንታዊ የቻይና ፈላስፋ «የሰዎች ክፋት የሚወገደው በትምህርት ነው» ይላል ። በምእራቡ አለም ታዋቂ አርቲስቶች በአንድ በኩል በንግድ በቢዝነስ ፣ በሌላ በኩል ደግሞ ለረጅም ጊዜ የሚቆዩ ስራዎችን ነው እሚሰሩት ። ይህም በአንድ በኩል ለረጅም ጊዜ የሚቆይ (Timeless) የሆነ ስራን እሚሰሩ አርቲስቶች ረጅም ጊዜ የሚቆይን ስራን ሊሰሩ እድል ያገኛሉ ። ነገር ግን ለንግድ ወይም ለገቢ ብቻ ብለው ስራን እሚሰሩ ግን ስራቸው የአንድ ሰሞን ብቻ ሆኖ ይቀራል ።

የማስታወቂያ ስታዎችን ብንወስድ በእኛ ሀገር በአርቲስቶች የሚሰራ ሲሆን በሌላው አለም ግን በሰለጠኑ የገበያ ባለሙያዎች ነው እሚሰራው ።
አራቱ እውቀት እሚሰበሰብባቸው መንገዶች ምልከታ (Observation) ፣ ነገሮችን የማየትና የመረዳት ችሎታ፣ የማሰብ ችሎታ ፣ እርግጥ የማስታወስ ችሎታ በላይ የማሰብ ችሎታ የበለጠ ነው ። ማንም ሰው ሊያስታውስ ቢችልም ያንን ነገር በተለየ መንገድ የማሰብ ችሎታ ግን የተለመደ አይደለም ። በአለም ላይ የምናያቸው በርካታ ታላላቅ ነገሮች የተፈጠሩት የማሰብ ችሎታ ባላቸው ሰዎች ሲሆን ። የማስታወስ ችሎታ፣ ትምህርትና ብዙ ማንበብ ፣ ሲሆኑ እነኚህ ሁሉ ነገሮች ቢኖሩም ለአንድ ሰው ስኬታማ እንዲሆን ትጋት (ዲሲፕሊን) መሰረት ነው ።

መንፈስ

መንፈስን በተመለከተ በመፅሀፍ ቅዱስ ላይ ጳውሎስ እጅግ ብዙ ፅፏል ፤ «በመንፈስ ያለ ሰው ሌሎችን ይመረምራል እንጂ ሌሎች እርሱን አይመረምሩትም» ይላል ። እያንዳንዱ ሰው አንድ አይነት መንገስፈስን ይወክላል ። ሁላችንም አንድ አይነት መንገሰ ፈስን ይዘን የየተወከድን ሲሆን ፣ ስቴንሰር የተባለው የረቂቅ መንፈሳዊ ሊቅ እንደሚለው «ማንኛውም መንፈስ መጥፎ የለውም » ይላል ። መጥፎ ወይም ጥሩ ከመሆን ጋር የሚያገናኘው ነገር የለም ። መንፈስ በራሱ መጥፎም ፣ ጥሩም አይደለም – በሚይዘው ሰውና ለሚጠቀምበት አላማ ነው የመንፈስ አካሄድ የሚገለጠው ።
ለምሳሌ የክርስትና ሀይማኖትን ብንወስድ ሰይጣን ከሌሎች መላእክት የበለጠ ስልጣንና እው ቀት የነበረው መልአክ እንደነበረ ነገር ግን የተሰጠውን ስልጣን በፈጠረው በእግዝአብሄር ላይ በመቅናትና ለክፋት ስላዋለው ከሰማይ ቤት እንደተባረረ በክርስትና ሀይማኖት ሊቃውንት ይገለፃል ። ይህም ትልቅ ስልጣንና እውቀትን የያዙ ፣ ነገር ግን የተሰጣቸውን መንፈስ ለክፋት እና አለአግባብ የተጠቀሙ ግን ከስልጣኑ ወንበር እንደሚወድቁ የሚያሳውቅ ነው ።
በነገራችን ላይ ከማንኛውም ምድራዊ የፖለቲካ ስልጣን ወይም ሀብት በበለጠ የመንፈስ ስልጣን እጅግ የላቀ ነው ። በሠው ልጅ ታሪክ የተፈጠሩ ታላላቅ የጥበብ ስራዎች ፣ ስእሎች ፣ ስነ-ፅሁፎች ፣ ከፍተኛ የፖለቲካ አመራሮች ስራቸውን ያከናወኑት በመንፈስ እየተመሩ መሆኑ ይታወቃል ። በእውቀቱ ስዩም መግባትና መውጣት በተሰኘው መፅሀፉ መግቢያ ላይ ይህንን እውነት ከትቦት እናገኘዋለን ።

ረቂቅ መንፈሳዊነት «mysticism»

በመሀከላችን የረቂቅ መንፈሳዊ እውቀት ባለቤቶች ይገኛሉ ። ረቂቅ መንፈሳዊነት ወይም «ሚስቲዝም» ይባላል ። ይህ እውቀት ጥቂቶች ይዘውት የሚወለዱት ለብዙሀኑ ህብረተሰብ ግን ስውር ነው ። የመንፈስ ሚስጥራት ለረቂቅ መንፈሳውያን ግልጥ ሲሆኑ ፣ ይህ እውቀት ጥቂቶች ይዘውት የሚወለ ዱት ለብዙሀኑ ህብረተሰብ ግን ስውር ነው ። የመንፈስ ሚስጥራት ለረቂቅ መንፈሳውያን ገሀድ ሲሆን ፣ ስለ ረቂቅ መንፈሳዊነት ምንም ለማያውቅ ሰው ግን እንግዳ ነው ። ጳውሎስ በመልእክቱ ላይ እናንተ በመንፈስ ህፃናት ናችሁ ይላል ። ቡድሀ በበኩሉ በርካታ «የተጨናነቁ ነፍሳትን » መመልከቱን ይናገራ ል ።

የወንዶች ዓለም ክፍል -2
በብዙ እንሰሳት ውስጥ የወንዱ ቦታ ጎላ ሊል ይችላል ። በአንበሳ ብንመለከት ዋናውን አደን የምታከናውነው ሴቷ አንበሳ ስትሆን ፣ በአንፃሩ ወንዱ አንበሳ ብዙውን ጊዜ አያድንም ። ሴቷ አንባሳ የሚያስቸግር ነገር ሲመጣ ካልሆነ በስተቀር ወንዱ ብዙም በአደን አይሳተፍም ። ይሁን እንጂ አንድ አነስተኛ የአንበሳ መንጋ የሚመራውም ሆነ ጥበቃ የሚደረግለት በወንዱ አንበሳ አማካይነት ነው ። ይሁን እንጂ ይህ በአንበሶች ዘንድ «የፖለቲካ» ችግር የለም ።

እኛና ስሜቶቻችን
ዋና ዋና የሚባሉት ስሜቶች በአንዳንድ ሰዎች ለምሳሌ ዎለሽ እንደሚለው የሰው ልጅ ዋና ዋና ስሜት የሚባሉት ፍርሀትና ፍቅር ሲሆኑ ፣ ደግሞ ዋና ዋና የሚባሉት የሰው ልጅ ስሜቶች ሶስት ናቸው እነሱም ናቸው ።

ሶስቱ ጠንካራ ስሜቶች በመባል በዶ/ር ሄለን ፊቨር በተሰኙ የሰው ዘር አጥኚ ወይም አንትሮፖሎጂስት የተገለፁት ጠንካራ የጉጉትና አንድን ነገር የመሻት ወይም ጥማት ስሜት «lust» ፣ ለአጭር ጊዜ የሚቆይ የመነቃቃት ስሜት «infatuation» እና በፍቅር የመጣመር ስሜት «attachment » ናቸው ። እንደ ዶክተሯ ገለፃ እያንዳንዱ ጥልቅ ስሜት በአእምሮ ውስጥ የራሱ የሆነ ባዮ ኬሚስትሪ እንቅስቃሴ አለው ። ይሄውም ግለሰቡ ከአንድ ሰው ጋር በሚጣመርበት ጊዜ አእምሮውን የማንቃትና የማብራት ሚናውን ይወጣል የሚል አመለካከት አላቸው ።

ክርስቶስና ቡድሀ
ቡድሀ የዚህ ምድር ሲሆን ፣ በአንፃሩ ግን እየሱስ ክርስቶስ ግን የዚህ ምድር አይደለም ። ከዚህ ምድር የመጣ አይደለም ። ዮሀንስ «የጫማውን ክር መፍታት የማይገባኝ ይመጣል» ብሎ ተናግሮለታል ። በርካታ ነቢያት ስለ እየሱስ ክርስቶሰ ወደ ዚህች ምድር ከመምጣቱ በፊት እጅግ ብዙ ብዙ ብለዋል ። በአንፃሩ ቡድሀ ሰው ሲሆን ከአንድ የንጉስ ቤተሰበነብ የተወለከሰ ለንግስተና የተቀባና የአባቱን ዙፋን ለመውረስ ይዘጋጅ የነበረ ልኡል ነው ። ቡድሀ በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ እጅግ ከፍተኛ የአስተሳሰብና የአውቀት ደረጃ ከደረሱ ጥቂት ሰዎች አንዱ ነው ።

እውቀትና ስልጣን
ታላቁ ግሪካዊ ፈላስፋ ፕሌቶ «ፈላስፎች መምራት አለባቸው » ሲል እውቀት ስልጣንን ሊጨብጥ ይገባል ከሚል አስተሳሰብ ነው ። ስልጣን በእውቀት ስር መዋል አለበት እንጂ ፣ ስልጣን ከእውቀት ማፈንገጥ የለበትም ከሚል እሳቤ በመነሳት ነው ። ብዙውን ጊዜ በአለም ላይ እውቀት ሳይኖር ስልጣንን መጨበጥ የሚያደርሰው ጉዳት የከፋ ነው ። ዝቅተኛው ደረጃ ላይ ያሉ ፣ በአመፅ ከፍተኛውን የእውቀትን ደረጃ በሚጨብጡበት ወቅት በርካታ ጥፋቶችን በተለያዩ አገራት ላይ እንዳደረሱ በታሪክ የተመዘገበ ነው ። ብዙውን በዘላቂ እውቀት ላይ ያልተመሰረተ ስልጣን ዘላቂ የማይሆን ሲሆን ፣ መምራት ራሱን የቻለ እውቀትን የሚጠይቅ ሲሆን ፣ ስልጣን ዘለቄታ አይኖረውም ።

Advertisements

Justice

ፍትህና እውነት
እየሱስ ክርስቶስ ከሳሾቹ ጲላጦስ ፊት ባቀረቡት ወቅት ከጲላጦስ ጋር እንካ ሰላንታ በገጠመበት ወቅት ጲላጦስን «እውነት ምንድነች?» ብሎ ይጠይዋል ፣ በተመሳሳይም ታላቁ ፈላስፋ ሶቅራጥስ ተማሪዎቹን «ፍትህ ምንድን ነው?» ብሎ ይጠይቃቸዋል ። የእውነትና የፍትህ ጥያቄ በታሪክ ውስጥ በተደጋጋሚ የተከሰተና ቁልጭ ያለ መልስ ያላገኘ ነው ።
ንግድ ፍትህን ያሰፍናል ብለን ብናስብ ፣ አን ራንድ እንደምትለው «በሰዎች መሐከል በጣም ፍትሀዊ የሆነው ግንኙነት ንግድ ነው» ትላለች ። ንግድ የራሱ ስርአት ያለው ሲሆን ፣ በአለም የንግድ ስርአት ውስጥ የአለም የንገድ ስርአት ፍትሀዊ አለመሆኑ የተገለፀ ጉዳይ ስለሆነ ምንም እንኳን ሁለት ሐገራት ቢነግዱም ያ የንግዳቸው ስርአት ፍትሀዊ ነው ማለት አይቻልም ። ንግድ የራሱ ስርአት ፣ ደንብና አካሄድ ያለው ነገር ሲሆን ንግዱ በምን መንገድ መካሄድ እንዳለበት የሚወስነው አካል በንግዱ ሂደት ውስጥ የበላይነቱን ለራሱ ማስፈን ይችላል ። ስለዚህ በአንድ ደሀ ፣ በግብርና የሚተዳደር አገርና አንድ በኢንዱስትሪ የበለፀገ አገር እኩል እና ፍትሀዊ የሆነ የንገድ ስርአት በመሀከላቸው መኖረ መፈጠር መቻሉ እጅግ አጠራጣሪ ነው ።
ለምሳሌ አንድ ሀብታምና አንድ ደሀ እርስ በእርሳቸው ቢነግዱ ሀብታሙ ለደሀው ጉልበቱን ቢገዛው ፣ ደሀው ጉልበቱን ለመሸጥ አማራጭ ስለሌለው ለሀብታሙ በሰጠው ዋጋ የመሸጥ ግዴታ ሊኖርበት ይችላል ። በአንፃሩ ሀብታሙ አማራጭ ስላለው በገንዘቡ የፈለገውን የማሰራት አማራጭ አለው ። ደሀው አማራጩ ጠባብ ስለሚሆን ያለው አማራጭ ሀብታሙ በሰጠው ዋጋ ጉልበቱን መሸጥ ሊሆን ይችላል ።
በአለም ላይም እንዲሁ በሀብታም በኢንዱስትሪ በበለፀጉና በደሀ ሀገራት መሀከል የሚደረግ የንግድ ግንኙነት ፍትሀዊ አለመሆኑ የታወቀ ነው ። አንድ በኢንዱስትሪዎቹ አማካይነት ያለማቋረጥ ሰራተኞችን እየቀያየረ በፋብሪካዎቹ ማምረት የሚችል ሀገርና ፣ አንድ በግብርና የሚተዳደር ሀገር እኩል ሊነግዱ አይችሉም ።

ስልጣኔ የት ተጀመረ ?
ይህ ጥያቄ ለበርካታ መቶ አመታት እጅግ አወዛጋቢ ሆኖ የቆየ ሲሆን ከአውሮፓ የህዳሴው ዘመን በኋላ ግን አውሮፓዉያን በማያሻማ ሁኔታ የስልጣኔ የበላይነቱን ጨብጠው ቆይተዋል። አውሮፓውያን ፀሀፊዎች በተልም በህዳሴው ዘመን የነበሩ እና ከዚያ በኋላ የተፈጠሩ የስልጣኔ ምንጭ አድርገው የሚቆጥሩት አውሮፓን ሲሆን የተቀረውን አለም ማለትም አፍሪካን ፣ እስያንና የአሜሪካ አህጉርን ያልሰለጠነ ወይንም ኋላ ቀር አድርገው ሲቆጥሩት ኖረዋል ። ይህ ጥያቄ የመጀመሪያውን ሀሳቦችን ያመነጨው ማነው ? የመጀመሪያውን እውቀት ያወቀው ማነው ወይንም እነማን ናቸው የሚለውን የሚመልስ ሲሆን ።
አትላንቲስ
የጥንት ግብፃውያን እጅግ የላቀ የእውቀት ደረጃ ላይ ደርሰው የነረበሩ ህዝቦች እንደመሆናቸው ሐሳናባዊ የሆነች አትላንቲስ ስልጣኔን ነገር ለፕሌቶ አሳይተውት ነበረ ። ፕሌቶም ይህችን ስልጣኔ አትላንቲስ በሚል ስያሜ በርካታ ድርሳናትን ፅፎላታል ። አትላንቲስ ስልጣኔዋ በገንዘብና በጥቅም ያልተበረዘ ፣ በስልጣን ወድድር ያልተከፋፈለና ለእርስ በእርስ ጦርነት ያልተጋለጠ ነበረ ። ውሎ አድሮ ግን የሰዎች ባህሪ መበላሸት ሲጀምርና ሰዎች ስልጣንን ፣ የበዛ ገንዘብንና ዝናንና ገናናነትን ሲሹ ስልጣኔዋ እንዴት አንደወደቀ ያትታል ። በዚህ ወቅትም ተፈጥሮም ጭምር ተቃራኒ ሆኖ ተነስቶባት በውጪ ወራሪዎች በተወረረችበት ወቅት ከመሬቷ ስር የተነሳው እሳተ ገሞራ ፣ መሬት መንቀጥቀጥና ሱናሚ ከምድረ- ገፅ ለአንዴና መጨረሻ ጊዜ እንዳጠፋት እና ውቅያኖስ ውስጥ እንደቀበራት ዘግቧል ።
ይሁን እንጂ አትላንቲስ እ.ኤ.አ በ 2013 ዓ.ም. ከብራዚል በሪዮ ዴ ጂነሮ በ90 ማይል ርቀት ላይ በሳይንቲስቶች ልትገኝ በቅታለች ። ይህችው በአትላንቲክ ውቅያኖስ ውስጥ ተቀብራ የተገኘችው ከተማ ።
ስልጣኔ ምንድነው ?
ስለ ስልጣኔ ምንነት የተለያዩ ፍቺዎችና ብያኔዎች ይሰጣሉ ። አንዳንዶች ስልጣኔ ማለት ስነ- ምግባር ፣ ባህልና ሀይማኖት ማለት ነው ሲሉ ። በሌላ በኩል ደግሞ ስልጣኔ ቁሳዊ ሀብትን ከመፍጠር ጋር የሚያያይዙት አሉ ። በአጭሩ ግን ስልጣኔ ቁሳዊ ሀብትን መፍጠር እንዳለ ሆኖ ፣ በሌላ በኩል ደግሞ ግብረ-ገብነት ፣ መንፈሳዊነት እና ሀይማኖትንም እንዲሁ የማንኛውም ስልጣኔ አካል ናቸው ።
አንድ ስልጣኔ በአንዱ ዘርፍ ብቻ እምርታን አሳይቶ ነገር ግን በሌላው ምንም እድገት ከሌለው ህልውናው ዘላቂነቱ አጠራጣሪ ነው ። ለምሳሌ በመንፈሳዊ እውቀቱ የላቀ ሆኖ ነገር ግን ምንም ቁሳዊ ሀብትና ፣ ቁሳዊ ሀብትን ለመፍጠር የሚያስፈልገው የሳይንስና የቴክኖሎጂ እውቀት ከሌለው ፤ በተቃራኒውም መንፈሳዊ እና ሀይማኖታዊ ሆኖ ነገር ግን ምንም አይነት በሳይንስና ቴክኖሎጂ ምንም የላቀ ሀብትን ቢፈጥር ፣ እንዲሁም ጨረቃንና ማርስን ቢረግጥ መንፈሳዊ እውቀት ከሌለው ፍትሀዊና ሞራላዊ ስልጣኔ መሆን ስለማይችል የስነ- ምግባር መላሸቅ ውስጡን ይቦረቡረዋል ።
ለምሳሌ ስፓርታንና አቴናን ብንወስድ ፣ እነኚህ ሁለት የጥንታዊ ጎረቤት ስልጣኔዎች ለረጅም አመታት የቆየ የእርስ በእርስ ፉክክር በመሀከላቸው የነበረ ሲሆን ከተራዘመ ጦርነት በኋላ በወታደራዊ አቋማቸው የላቁት ስፓርታውያን ጦርነቱን በበላይነት ማጠናቀቅ ችለዋል ። አቴንም በስፓርታውያን አገዛዝ ስር ልትወድቅ በቅታለች ። ስፓርታውያን በስነ-ጥበብ፣ በፍልስፍና ፣ በቲአትር ፣ በንግድ በመሳሰሉት ጥበባት የላቀ እውቀት የነበራቸውን አቴናውያንን ማስተዳደር ቀላል ስራ አልነበረም በየብስ በተከበበ ምድር ላይ ለብቻቸው ወታደራዊ አቅማቸውን ብቻ በመገንባት ለኖሩት ከዚያ ውጪ ይህ ነው የሚባል ተሞክሮ ፣ ልምድና እውቀት አልነበራቸውም – ለስፓርታውያን ። በሶስት አስርት አመታት በኋላ በዋናው ስፓርታ የነበሩት ነገስታት በአቴን ግዛታቸው የሚያዩት ነገር ጤና የሚሰጣቸው አልነበረም ። ስፓርታውያን በአቴን አስተዳደራቸው በሙስና መዘፈቅና አስተዳደሬ በመላሸት ጀመረ ፤ ከጥቂት አመታት በኋላም ስፓርታውያን ዋና በተባለ ጦርነት ተሸነፉና ፍፃሜአቸው ሊሆን በቃ ። ለስፓርታውያን መውደቅ ምክንያት የሆነው ስፓርታውያን ትኩረታቸውን ወታደርን በመገንባት ብቻ በማድረጋቸው ስለ ንግድ ፣ ስለ ፍልስፍና ስለመሳሰሉት ረቂቅ ጥበቦች ምንም የሚያውቁት ነገር አለመኖሩ ውሎ አድሮ ከእነሱ የላቀ ጥበብ የነበራቸውን ህዝቦችን ለማስተዳደር ልምዱም ሆነ እውቀቱ ስላልነበራቸው አገዛዛቸው ሊወድቅ በቅቷል ።
እስራኤሎችን ብንወሰድ ፣ xesera
ቲቤቶችን ብንወሰድ
የስልጣኔዎች አወዳደቅና አነሳስ
የስልጣኔዎች መንፈስ
ያላቸው የስልጣኔ መንፈስ ይሸሻቸዋል ። ይህም ውድቀትን ያመጣል ። ማንኛውም ስልጣኔ የራሱ መንፈስ ያለው ሲሆን
ስልጣኔና አብዮት
አትላንቲስ
አሜሪካ እንደ ሮማ ኢምፓየር ?
ጦርነትና ስልጣኔ
የተፈጥሮ አደጋዎችና ስልጣኔ
ፊልማንሶሪ የተሰኘችው በካሪቢያን የምትገኝ ደሴት በእሳተ ገሞራ የወደመች ሲሆን በ 1902 ወድማለች ።
ቦብ ማርሌ
ምእራባውያን ከሶስተኛው ዓለም ተፈጥረዋል ብለው ከሚያምኗቸው ጥቂት ታላላቅ ሰዎች አንዱ ቦብ ማርሌ ነው ። በርካታ ዘፈኖቹም የቦብ ማርሊን ስለ አለም የነበረውን እውቀትና ግንዛቤን የሚያሳዩ ናቸው ።

Natural Mystique it if you listen carefully, it is in the air.
ስፖርት
ስፖርት እጅግ የበዛ ገንዘብ የሚንቀሳቀስበትና ለህብረሰቡንም አደንዛዥ የሆነ ነገር ነው ። ማስታወቂያን የሚሰሩት እንደ AIG እና Berclays ያሉት ለማስታወቂያ የበዛ ገንዘብን የሚያወጡ ሲሆን ለእንግሊዝ የቱሪስት መስህብ መፍጠሪያና ከፍተኛ የገቢ ምንጫቸው ነው ።
ሐዲስ አለማየሁ ወንጀለኛው ዳኛ በተሰኘው መፅሀፋቸው ውስጥ «የህዝብ ድምፅ ፣ የእግዝአብሄር ድምፅ ነው » ይላሉ ።
እየሱስ ክርስቶስ አንድ ደቀ መዝሙሩ አባቴ ሞቶብኛል ልቅበረው ሲል «ሙታንን ሙታን ይቅበሯቸው» የሚል ምላሽ ነበረ የሰጠው ።
ፍቅርና ወሲብ
ህሊናዊ ንቃት እና አእምሮ
ህሊናዊ ንቃት ደረጃ መድረስ የሚቻለው አእምሮን ማለፍ ሲችል ብቻ ነው ። ዓለምን የሚመራው አእምሮ ሲሆን ፣ የሳይንስ ፣ የቴክኖሎጂ እውቀቶች እያደጉ ሲሄዱ በአንፃሩ ደግሞ የሰው ልጅ ህሊናዊ ንቃት ግን ልክ እንደ እውቀት የሚያድግ አይደለም ። ከዚያ ይልቅ ግን ማንኛውም ሰው የራሱን ህሊናዊ ንቃት በራሱ መንገድ መሳደግና ኮትኩቶ ማሳደግ አለበት ። ማንኛውም ሰው በራሱ መንገድ ህሊናዊ እውቀቱን ማሳደግና ከፍተኛው ሰረ ደረጃ ላይ መድረስ የሚችለው በራሴ መንገድ ነው ።
እውቀት ግን በየትምህርት ቤቶች የሚሰጥ ነገር ሲሆን ፣ እጅግ የተራቀቁ የሚባሉ እውቀቶች ሳይቀሩ በማስተማር ፣ በማንበብ ወደ ሌሎች ሊረዷቸው ወደ ሚችሏቸው ሰዎች በቀላሉ ሊተላለፉ ይችላሉ ።

ታላቁ መፅሀፍ
በዓለም ላይ ከተፃፉ ታላላቅ መፅሀፍት መፅሀፍ ቅዱስ ተወዳዳሪ የለውም ። መፅሀፍ ቅዱስ ህሊናዊ-ንቃት ደረጃ ው እጅግ ከፍተኛ ሲሆን ፣ ማንም በቀላሉ በሚረዳው እንዲሁም እጅግ የረቀቁ እና ለመረዳት እጅግ ውስብስብ ሐሳቦችን አ ጣምሮ የያዘ ነው ።
መፅሀፍ ቅዱስ የሚጀምረው ከአዳም ሲሆን ፣ አዳም ተምሳሌታዊ ነው ። አዳም ራሱ የሰው ልጅ ነው ። የሰው ልጅ የገባበትንና የሚጠብቀውን ኑሮ የሚያሳይ ነው ። ለምሳሌ አዳም «በላብህና በወዝህ፣ እንጀራን ትበላለህ» የተባለው የሰው ልጅ በዚህች ምድር ላይ የሚጠብቀውንና የሚኖረውን ኑሮ የሚያሳይ ነው ።
«ለፍጥረታዊው ሰው የእግዝአብሄር መንፈስ ነገር ሞኝነት ነውና አይቀበለውም ፣ በመንፈስም የሚመረመር ስለሆነ ሊያውቀው አይችልም ። መንፈሳዊው ሰው ግን ሁሉን ይመረምራል ፣ ራሱ ግን በማንም አይመረመርም » ቆሮ 2፣14
ቀጥሎም ጳውሎስ «የስጋ እንመሆናችሁ በከርስቶስም ህፃናት እንደ መሆናችሁ እንጂ መንፈሳውያን እንደ መሆናችሁ ልናገራችሁ አልቻልሁም ። ገና ፅኑ መብል መብላት አትችሉም ነበርና ወተት ጋትኋችሁ ፣ ገና ስጋውያን መሆናችሁ አይደላችሁም ? እንደ ሰው ልማድስ አትመላለሱም ? » ቆሮ ምእራፍ ።፣3፡1-4
በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ አምላክነቱን እንኳን ትተን እንደ ሰው እንኳን ቢታይ እየሱስ ክርስቶስን እሚወዳደር የለም ። በአሁኑ ወቅት ምእራባውያን ፀሀፍት የእየሱስ ክርስቶስን ስብእናና ማንነት ጥያቄ ውስጥ ማስገባትና ማቃለል ጀምረዋል ። አይሁዳውያን አሁንም ድረስ ለእየሱስ ክርስቶስ ይቅርታን እንዳላደረጉለት ይታወቃል ።
እስራኤል እና አረቦች
«ጨዋታ ቀያሪ» ያሏቸውን የጦር መሳሪያዎችን በአረቦች እጅ መግባቱን ኢሁድ ኦልመርት የተባሉ የቀድሞው የእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትር ገልፀውታል ። የባሽር አሳድ መንግስት እየተዳከመ በሄደበት ወቅት ያሉትን ሚሳይሎችንና ምናልባትም የኬሚካል የጦር መሳሪያዎቹን ለሂዝቦላ ለማቀበል ደርሸበታለሁ ያለችው እስራኤል ከሶሪያ ወደ ሊባኖስ ሊላኩ የነበሩትን ተጓዥ መኪኖችን ሶርያ ውስጥ ገብታ በተደጋጋሚ በአየር በመደብደብ ለሂዝቦላ እንዳይደርስ ማድረግ ችያለሁ ብላለች ። ይህ ብቻም ሳይሆን እስራኤል በጦርነት እየተዳከመ የነበረውን የአሳድን መንግስት ሶርያ ውስጥ በመግባት የጦር መሳሪያ ማከማቻ ናቸው ያለቻቸውን የጦር መጋዘነኖችን በተደጋጋሚ በአውሮፕላን ደብድባለች ።
አሜሪካኖች በበኩላቸው በበሽር አል-አሳድ የሚመራው የሶሪያ መንግስት የኬሚካል የጦር መሳሪያ ተጠቅማች የሚል ማስረጃን አግኝተናል በማለት ወታደራዊ እርምጃን በሶሪያ ላይ ለመውሰድ መዛታቸው አልቀረም ። በአንፃሩ ሩስያ አሜሪካ ሶርያ ላይ ወታደራዊ እርምጃን ለመውስድ እያጤነችበት ባለችበት ወቅት ፣ ለባሽር አል አሳድ መንግስት የጦር መሳሪያ ድጋፍን ያደርጉ ነበረ ።
ራስን ማወቅ
ራስንና ሌሎችን የመረዳት አስተውሎት

ቁሳዊው ህብረተሰብ

ምእራባውያን በካቶሊክ አስተምህሮ ላይ በማሮርቲን ሉተር አማካይነት አምፀው «ሪቮልት» አድርገው የፕሮቴስታንት ሀይማኖትን ከተነሳ በኋላ ፣ ሀብትን መፍጠር ቅዱስ ተግባር መሆኑን ካሰመሩበት በኋላና ታላላቅ ፈላስፎቻቸውም ቡራኬያቸውን ከሰጡ በኋላ ሀብትን የመፍጠሩን ሂደት ሲያጠናክሩ በሳይንስና በቴክኖሎጂ ግስጋሴያቸውም ላለፉት አምስት መቶ አመታት ቀጥለውበት ቆይተዋል ። ለምሳሌ ጀርመናዊው የማህበሰረብ ሊቅ ማክስ ዌበር እንደሚለው የካቶሊክ ሀይማኖት ስለ ስራና ሀብት ያለው አመለካከት «ወርክ ኤቲክ» ለብልፅግና እንቅፋት ነው የሚል ሲሆን ፣ እንዲሁም የክርስትና ሀይማኖት «ሀብታም መንግስተ-ሰማያት ከሚገባ ግመል በመርፌ ቀዳዳ ብትሾልክ ይቀላታል» ሲል ይናገራል ። የተሀድሶ «ሪፎርሜሽን» ዘመን በሉተር አማካይነት መንገዱ ከተቀደደ በኋላ ግን እንደውም አንድ ሰው ሀብታም ሲሆን እግዝአብሄር ይወደዋል ፣ አንድ ሰው ሀብትንና ፀጋን የሚያገኘው እግዝአብሄር ሲወደው ነው በሚል አስተምህሮ ተተክቷል ።

በአንፃሩ ግን አይሁዳውያን ከጥንት ጀምሮ ሀብትን በተመለከተ እንደ ክርስትና ሀይማኖት ብዥታን የሚፈጥሩ አመለካከቶች ነገሮች የሉባቸውም ። አይሁዳውያን አራጣ ማበደርም ሆነ ማንኛውንም የንገድ ስራን ሲሰሩ የኖሩ ሲሆን ጥንትም ሆነ በዛሬው ዘመን በአለም ላይ ሀብታሞች አይሁዶች ዋነኞቹ ናቸው ። ለምሳሌ የቬኒሱ ነጋዴ የተሰኘው የዊሊያም የሸስፒር ስራ ሻይሎክ የተሰኘው ጨካኝ አራጣ አበዳሪ አይሁድ የሰውን ስጋ እስከመቁረጥ ድረስ ጭካኔ እንደነበረው የሚያሳይ የልቦለድ ስራ ነው ።

ከመፅሀፍ ቅዱስ ባለታሪኮች ሙሴ ጀምሮ አብረሀምም ሆነ የሱ ልጆች ያእቆብ ፣ እንዲሁም የግብፅ ፈርኦን አማካሪና በጅሮንዱ የነበረው ፈርኦንን እጅግ ባለፀጋ ያደረገው የነበረው ዮሴፍ እንዲሁም ታጋሹ እዮብ ጭምር በዘመናቸው እጅግ ባለፀጋና ሀብታም እንደነበሩ መፅሀፍ ቅዱስ ያረጋግጣል  ። የጥንት ባቢሎናውያንና ፣ የግብፅ ስልጣኔ ባለቤት የነበሩት ፈርኦኖችም እጅግ ሀብታምና ባለፀጋ እንደነበሩ በታሪክ የተረጋገጠ ሀቅ ነው ።

በእርግጥ መፅሀፍ ቅዱስ አንድ ሰው ሳይሰራ መብላት እንደሌለበትና እግዝአብሄር አዳምን «ለፍተህ በወዝህ እንጀራን ትበላለህ» ብሎ እንዳለው መፅሀፍ ቅዱስ ገና ከጅምሩ ይገልፃል ። ሰው እስከ ሰራ ድረስ ሀብትንና ፀጋን ለማግኘት መሆኑም አሌ አይባልም ።

በአሁኑ ዘመን ጨካኝ መሆን እንደማወቅና እንደ ትክክለኛ የማወቅ ወይንም አራዳ የመሆን ድርጊት ተደርጎ  የሚወሰድበት ወቅት ነው ። በአሁኑ ወቅት የምንኖርበት ማህበሰረብ ስኬትንና የሚለካው በቁሳዊ ሀብት መሰብሰብ እና ማከማቸት ነው ።

ቁሳዊ ሀብትም የህይወትን ትርጉም የሚሰጥ ነገር ተደርጎ ይወሰዳል ። ይህም በምእራቡ አለም ምንም እንኳን በምእራባውያን ከፍተኛ ሀብትን ቢፈጥሩም ፣ በተቃራኒው ግን ለገንዘብ ብሎ እርስ በእርሱ የሚገዳደል እና እጅግ የላላ ስነ- ምግባራዊ መሰረት ያለውን ህብረሰተብን ነው የፈጠሩት ። ለቁሳዊ ሀብት ስኬት መሯሯጥ የሚቅበዘበዝና ፣ እረፍት የለሽ ፣ እንዲሁም ባለው የማይረካ ህብረተሰብ እንዲፈጠር አድርጓል ። ይህ ከምእራብ ሀገራት የፈለቀው አስተሳሰብ ወደ ተቀረው ዓለምም የተስፋፋ ሲሆን

በአንድ በኩል ህብረተሰቡ ሌላ ጥያቄ እንሰዳያነሳ ይሄው ቁሳዊ ፍላጎትህ ተሟልቶልሀል በሚል አቅጣጫውን ለማስቀየር በመሪዎቹ በኩል ጥረት እንደሚደረግ ልብ ይሏል ። ይህም ሌላ ማህበረሰባዊ እድገት ማለትም መንፈሳዊ እና ህሊናዊ ንቃቶች ሳይኖሩት ቁሳዊ በሆኑ ጉዳዮች ላይ ብቻ እንዲያተኩርና ሌሎች መሰረታዊ የሆኑ ጉዳዮች ግንዛቤ የሌለውና ጥያቄን የማያነሳን ህብረተሰብ ለመፍጠር ረድቷል ።